«Ντενεκεδούπολη ξανά! Το μεγάλο ταξίδι του Μελένιου» της Ευγενίας Φακίνου από τη θεατρική ομάδα «Μικρός Νότος» στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης

 

Ντενεκεδούπολη, Ντενεκεδούπολη,

Είσαι ωραία, τρανή

Ντενεκεδούπολη, Ντενεκεδούπολή,

Σε αγαπάμε πολύ…

 

     Για όλους εμάς που σιγοτραγουδήσαμε μικροί αυτούς τους στίχους, η είσοδος στην παράσταση που σκηνοθετεί η Χρύσα Διαμαντοπούλου φαντάζει σαν μια γλυκιά επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας αλλά και των μεγάλων κοινωνικών διεκδικήσεων για έναν κόσμο όπου βασιλεύει ο ήλιος της Δικαιοσύνης. Για όλους εμάς τους θεατές που κουβαλάμε την ανάμνηση της Ευγενίας Φακίνου ως «γενετικό υλικό» της παιδικής μας ηλικίας, η συνάντηση με τον θίασο «Μικρός Νότος» αποτελεί μια συγκινητική επαλήθευση: η Τέχνη που αντέχει στον χρόνο είναι η Τέχνη που καταφέρνει να μιλήσει στην καρδιά κάθε γενιάς με την ίδια ορμή και την ίδια αλήθεια.

     Γονείς που μεγάλωσαν με τη «Ντενεκεδούπολη» (1976) συνοδεύουν τώρα τα παιδιά τους για να ανακαλύψουν κι εκείνα «Το Μεγάλο ταξίδι του Μελένιου», μία υπαρξιακή και κοινωνική οδύσσεια, και αφήνουν (έστω για λίγο) στην άκρη κινητά και τάμπλετ. Μπαίνοντας στην αίθουσα θα εφοδιαστούν με αυτοσχέδια μουσικά όργανα (ένα πλαστικό μπουκαλάκι με πετραδάκια) που θα τα ανακινήσουν χαρωπά στο τραγούδι του φινάλε. Πρόκειται για αντικείμενα – «γέφυρα» ή «εισιτήριο», αν προτιμάτε, για τη βιωματική εμπειρία που θα ζήσουν. Άλλωστε, η εμπλοκή των αισθήσεων προετοιμάζει το έδαφος για μια συνειδητή θέαση. Στο κέντρο της σκηνής, το κουκλοθέατρο, μπροστά του τρεις ηθοποιοί-εμψυχωτές συστήνονται στους μικρούς και μεγάλους θεατές. Ο Νίκος Αξιώτης, η Έλσα Λουμπάρδια και η Λίνα Μουμτζή τοποθετούν το έργο στο ιστορικό του πλαίσιο μέσα από μια διαδραστική μυητική διαδικασία. Δεν παρακολουθούμε απλώς ένα παραμύθι, γινόμαστε κοινωνοί μιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Και μία-μία εμφανίζονται οι κούκλες-πρόσωπα της ιστορίας με μακρινό παρελθόν και… «βιογραφικό».

     Ο Ήλιος που ξεπροβάλλει και μας καλωσορίζει, λειτουργεί ως το απόλυτο σύμβολο της γνώσης, της αλήθειας και της πνευματικής αφύπνισης, η δύναμη που διαλύει τις σκιές του φόβου και της άγνοιας. Ο Μελένιος (εκπρόσωπος της νέας γενιάς που αμφισβητεί το κατεστημένο και επιδιώκει την αυτονομία του) αφήνει την ασφάλεια της αποθήκης για να εξερευνήσει έναν άγνωστο κόσμο και κάθε συνάντησή του αποτελεί μάθημα πολιτικής και κοινωνικής αγωγής. Ο τελικός προορισμός του, η Ντενεκεδούπολη, είναι εξάλλου μικρογραφία της κοινωνίας. Η Μητέρα συμβολίζει τις ρίζες, την τρυφερότητα αλλά και τον περιορισμό. Τα ελατήρια υποδηλώνουν την κατακερματισμένη εργασία, τον αυτοματισμό και την έλλειψη κριτικής σκέψης σε μια κοινωνία όπου τα πάντα ρυθμίζονται με καλώδια και κουμπιά! Η Βασίλισσα αποτυπώνει την κενότητα και τη ματαιοδοξία της εξουσίας που ζει για το φαίνεσθαι και τρέφεται από τις αυταπάτες. Ο Καλαμάρης είναι ο σοφός γέρος που είδε τα όνειρά του για δημοκρατία και ελευθερία να ακυρώνονται και αποφάσισε να μείνει στο βουνό, μακριά από τους ανθρώπους. Η φιγούρα του Ζουληχτή είναι η ενσάρκωση του εκφοβισμού και κάθε μορφής βίας που αποστρέφεται το διαφορετικό. Στο Σκιάχτρο αντικρύζουμε τους φόβους και τις φοβίες που μας εμποδίζουν να βαδίζουμε στον δρόμο της ευημερίας.

     Οι συναντήσεις του Μελένιου συνιστούν ένα χρονικό ενηλικίωσης όπου η παιδική αθωότητα έρχεται αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα. Η Ευγενία Φακίνου διδάσκει με αφοπλιστική απλότητα στα παιδιά πως η ελευθερία δεν χαρίζεται, αλλά κατακτιέται μέσα από τη γνώση, την αμφισβήτηση του φόβου και, κυρίως, μέσα από τη δύναμη της ομάδας. Στο τέλος, ο Μελένιος ανακαλύπτει πως ο μόνος τρόπος να νικηθεί ο Ζουληχτής κάθε εποχής είναι η αλληλεγγύη, η μόνη ικανή δύναμη να μεταμορφώσει έναν κόσμο από καλώδια και σκουριασμένα τενεκεδάκια σε μία κοινωνία ειρήνης, δικαιοσύνης και ευημερίας.

     Στη διασκευή/προσαρμογή της Φλώρας Σπύρου και της Χρύσας Διαμαντοπούλου, το κουκλοθέατρο και η ζωντανή ερμηνεία συνυπάρχουν και εναλλάσσονται αρμονικά. Η αισθητική του χειροποίητου λειτουργεί ως αντίστιξη στην ψηφιακή εποχή. Η κούκλα-ντενεκές γίνεται το σύμβολο του Άλλου, του διαφορετικού, που διεκδικεί την ομορφιά μέσα στην ασχήμια του κόσμου. Στη σκηνή, οι τρεις εμψυχωτές επιδίδονται με μοναδική δεξιοτεχνία ανάμεσα στην υποκριτική, το τραγούδι και τον χειρισμό της κούκλας. Δίνουν πνοή στα αντικείμενα και μεταμορφώνουν την ύλη σε συναίσθημα, συντονίζοντας τη δράση τους με ακρίβεια που μαγνητίζει το βλέμμα και κρατά αμείωτο τον ρυθμό της ιστορίας. Μία υψηλού επιπέδου παράσταση που αναβιώνει με σεβασμό το κείμενο αποτελώντας ολοκληρωμένη πρόταση καθώς η αισθητική αρτιότητα συναντά τη βαθιά θεατροπαιδαγωγική γνώση. Η σκηνοθεσία επιτυγχάνει τους στόχους της και το έργο της Φακίνου συνομιλεί με το σήμερα, προβάλλοντας ευθύβολα τις διαχρονικές αξίες μέσα από σύγχρονα ερεθίσματα. Η δουλειά που έχει γίνει σε όλα τα επίπεδα, από την εικαστική λεπτομέρεια των ντενεκέδων μέχρι τον ρυθμό της αφήγησης, αποδεικνύει ότι το ποιοτικό θέατρο για παιδιά δεν προσφέρει μόνο θέαμα, αλλά καλλιεργεί τη φαντασία και την κριτική σκέψη.

     Νιώθει κανείς βαθιά συγκίνηση στο άκουσμα της μουσικής του Γιάννη Μαρκόπουλου που πλέον αναπαύεται στη γαλήνη της αιωνιότητας. Το έργο του σπουδαίου συνθέτη παραμένει ζωντανή παρακαταθήκη που μάς καλεί ξανά σε μία αρχέγονη «επιστροφή στις ρίζες». Οι μελωδίες του αποτελούν ηχητικό αποτύπωμα αυθεντικής ελληνικότητας που αναζητά την ουσία του μέτρου. Με σπάνια ευαισθησία, ο Μαρκόπουλος χάρισε στα ταπεινά ντενεκεδάκια αληθινή λαλιά, «ντύνοντάς» τα με ήχους που μεταφέρουν σαν παιχνίδι τα μεγάλα μηνύματα του έργου. Κατάφερε έτσι να μετουσιώσει την πολιτική αλληγορία σε παιγνιόδραση, μεταμορφώνοντας τον ψυχρό τσίγκο σε παλμό που μιλά κατευθείαν στην ψυχή των παιδιών για να τους θυμίσει πως η ομορφιά, η αλήθεια και η αλληλεγγύη είναι πάντα η κοινή μας πατρίδα. Ίσως γιατί στο πέρασμα του χρόνου, αυτό το οποίο μένει από έναν κορυφαίο δημιουργό είναι η ίδια του η Τέχνη που αγκαλιάζει όσα η ίδια η ζωή, με τις σκιές και τις σιωπές της, άφησε μετέωρα. Μία κληρονομιά που υπερβαίνει κάθε σύνορο και επιστρέφει σε όλους μας ως μια αδιόρατη στοργή, γιατρεύοντας αθόρυβα τις αγεφύρωτες αποστάσεις…

«Σεβάχ ο θαλασσινός» στην Παιδική Σκηνή του Θέατρου «Άλφα»

 

     Οι περιπέτειες του «Σεβάχ του Θαλασσινού» που διαβάζουμε στις «Χίλιες και μία νύχτες», αποτελούν ένα λαμπρό δείγμα της προφορικής λογοτεχνίας της Μέσης Ανατολής. Πρόκειται για ένα μωσαϊκό από ινδικές, περσικές και αραβικές λαϊκές παραδόσεις που διαμορφώθηκαν κατά τη διάρκεια αιώνων. Εύκολα διακρίνει κανείς τη λογοτεχνική του συγγένεια με την Ομηρική «Οδύσσεια». Ο Σεβάχ, ως ένας ανατολίτης «πολύτροπος» ήρωας, έρχεται αντιμέτωπος με το υπερφυσικό, αντιμετωπίζοντας μυθικά πλάσματα που θυμίζουν έντονα τον Κύκλωπα ή τις Σειρήνες. Ωστόσο, ενώ η Οδύσσεια θεμελιώνεται στον «νόστο», ο Σεβάχ κινείται από μία ακόρεστη περιέργεια για το άγνωστο και την αναζήτηση της ευημερίας, αναδεικνύοντας το πνεύμα της χρυσής εποχής του Ισλάμ. Το έργο είναι ένας ύμνος στην ακατάβλητη ψυχική δύναμη και τη σοφία που κερδίζεται μέσα από τις δοκιμασίες. Ο Σεβάχ μεταμορφώνει κάθε καταστροφή σε μάθημα ζωής, αποδεικνύοντας ότι η μοίρα είναι ένα πεδίο δράσης όπου η εξυπνάδα και η επιμονή καθορίζουν την επιβίωση. Μέσα από τη διαρκή επιστροφή του στη θάλασσα, το έργο δείχνει ότι η αληθινή ολοκλήρωση βρίσκεται στην αέναη αναζήτηση νέων εμπειριών.

     Μελετώντας το πλούσιο υλικό της παράδοσης, ο Γιώργος Τζαβάρας γράφει ένα πρωτότυπο και ολοκληρωμένο θεατρικό έργο για τους μικρούς θεατές. Στη διασκευή του, ο Χεβάχ, ένας φτωχός κουβαλητής, φτάνει στη Βαγδάτη ύστερα από κοπιαστικό ταξίδι για να παραδώσει έναν σάκο. Η συνάντησή του με τον θρυλικό Σεβάχ, τον ξακουστό θαλασσοπόρο, γίνεται αφορμή για έναν βαθύ προβληματισμό γύρω από τη μοίρα, την τύχη και την ανισότητα ανάμεσα στους ανθρώπους. Μπροστά στη χλιδή και την άνεση της ζωής του Σεβάχ, ο Χεβάχ αφήνεται στην πίκρα και τον θυμό του, εκφράζοντας το παράπονο του ανθρώπου που μοχθεί χωρίς ανταμοιβή. Ο Σεβάχ, όμως, αντί να τον «τιμωρήσει», τον καλεί να γνωρίσει την άλλη όψη της ιστορίας του. Ένα μαγικό τουρμπάνι γίνεται το μέσο που επιτρέπει στον Χεβάχ να περάσει από τον ρόλο του θεατή στον ρόλο του πρωταγωνιστή και να βρεθεί ο ίδιος μέσα σε έναν κόσμο θαλασσινών ταξιδιών, κινδύνων και απρόβλεπτων συναντήσεων.

     Η εύρυθμη και ευρηματική σκηνοθεσία του Γιώργου Τζαβάρα αξιοποιεί τον ενεργό ρόλο του φαντασιακού στη διαδικασία της μάθησης, ξεδιπλώνοντας διαδοχικές και οπτικά εντυπωσιακές εικόνες που επιτρέπουν σε μικρούς και μεγάλους θεατές να αναγνωρίσουν οικουμενικές αλήθειες μέσα από το παραμύθι, να αναπτύξουν την ενσυναίσθηση και την κριτική σκέψη. Μέσα από τα σκηνικά και τα κοστούμια της Γεωργίας Μπούρδα αλλά και το εικαστικό τοπίο του Χάρη Κουντούρη – ένας συνδυασμός φυσικών σκηνικών και ψηφιακών προβολών – δημιουργείται ένα οπτικοακουστικό περιβάλλον που ενεργοποιεί όλες τις αισθήσεις και προωθεί τη βιωματική εμπειρία. Η πρωτότυπη μουσική (που εκτελείται ζωντανά επί σκηνής) και οι στίχοι εμπλουτίζουν την αφήγηση. Το μήνυμα του λόγου, οι έννοιες του θάρρους και της φιλίας παύουν να είναι απλά λόγια και γίνονται μια ζωντανή εμπειρία που ο θεατής παίρνει μαζί του φεύγοντας, κρατώντας την ουσία του ταξιδιού ζωντανή για καιρό.

     Οι ταλαντούχοι ηθοποιοί της παράστασης ανταποκρίνονται επάξια στις απαιτήσεις των πολλαπλών ρόλων. Οι εκφράσεις τους, η κίνησή τους, η ενέργειά τους κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού. Ο Γιώργος Αντωνόπουλος (Χεβάχ), ο Αλέξανδρος Βαμβούκος (Σεβάχ, Μιχράζ, Κύκλωπας), ο Γιώργος Κυδωνάκης (Αζίζ), ο Μιχάλης Ζαχαρίας (Ρασίντ), η Ιωάννα Καλλιτσάντση (Σεχραζάτ, Ναυτάρας) και η Γεωργία Σωτηριανάκου (Αλί, Φατιμά) επιτρέπουν στις αξίες του έργου να αναδειχθούν οργανικά μέσα από τη δράση και γίνονται «οδηγοί» σε ένα ταξίδι όπου οι σκέψεις για τη ζωή και την περιπέτεια προκύπτουν μέσα από τη χαρά του παιχνιδιού και τη μαγεία του παραμυθιού.

«Ο Πιγκουίνος του Γιόχαν» της Αλμπέρτας Τσοπανάκη στο Θέατρο «Παραμυθίας»

 

     Η Αλμπέρτα Τσοπανάκη γράφει και σκηνοθετεί με ευαισθησία ένα μουσικοθεατρικό έργο για παιδιά με επίκεντρο την κλιματική αλλαγή και το περιβάλλον, αγγίζοντας παράλληλα θέματα όπως οι ενδοοικογενειακές σχέσεις, η φιλία, τα όνειρα και οι φιλοδοξίες για μια καλύτερη ζωή! Η παράσταση «Ο Πιγκουίνος του Γιόχαν» αποτελεί ένα αξιοσημείωτο δείγμα εφαρμοσμένου θεάτρου με σαφή διδακτικά και περιβαλλοντικά μηνύματα.

     Ο μικρός Γιόχαν θα σπάσει το γουρουνάκι-κουμπαρά του και θα διαθέσει όλες του τις οικονομίες για ένα ταξίδι-εμπειρία ζωής στη μακρινή Ανταρκτική μαζί με τη μαμά, τον μπαμπά και τον αγωνιστή παππού. Ένα οικογενειακό ταξίδι που θα του μάθει πολλά για τα προβλήματα που απειλούν την πανίδα και τη χλωρίδα και κυρίως για την κλιματική αλλαγή που μαστίζει τον πλανήτη. Το μικρό παιδί ονειρεύεται να γνωρίσει πώς ζουν οι πιγκουίνοι. Από το πλήθος των όμορφων αυτών ζώων, ο Γιόχαν θα ξεχωρίσει και θα αναπτύξει δεσμό με έναν πιγκουίνο που βρίσκεται σε κίνδυνο. Μια συνάντηση που μας θυμίζει τον τρόπο που ξεχώρισε και αγάπησε ο Μικρός Πρίγκηπας την Αλεπού του. Σύντομα, θα γίνει ο δικός του πιγκουίνος, «ο πιγκουίνος του Γιόχαν», και για να τον ξεχωρίζει θα του φορέσει ένα διακριτικό κολάρο δίνοντάς του την υπόσχεση πως οι δυο τους δεν θα χαθούν...

     Η σκηνογραφική προσέγγιση της παράστασης είναι αξιοσημείωτη για τη χρήση ευτελών υλικών, υπηρετώντας με συνέπεια το οικολογικό μήνυμα του έργου. Το σκηνικό περιβάλλον ορίζεται από τη στρατηγική χρήση του νάιλον (πλαστικού) ως κυρίαρχο υλικό. Το ημιδιάφανο νάιλον λειτουργεί ως μια απτή, οπτική μεταφορά του παγωμένου τοπίου της Ανταρκτικής (πάγος, χιόνι), αλλά ταυτόχρονα και ως σύμβολο της πλαστικής ρύπανσης που απειλεί τους ωκεανούς. Δημιουργεί μια αίσθηση ψυχρού, εύθραυστου και ευμετάβλητου κόσμου. Σε αντίθεση έρχονται οι αχνές φιγούρες των πιγκουίνων ως νότα αισιοδοξίας. Κεντρικό στοιχείο του σκηνικού και σημείο αναφοράς της περιπέτειας του Γιόχαν είναι ένα χειροποίητο αεροπλάνο, κατασκευασμένο με την αισθητική της Arte Povera. Η χρήση ανακυκλώσιμων υλικών, χαρτονιών και πρόχειρων συναρμολογήσεων υπογραμμίζει τη φιλοσοφία του Do It Yourself. Το αεροπλάνο αυτό συμβολίζει την ανθρώπινη εφευρετικότητα, αλλά και την ανάγκη να χρησιμοποιούμε τους πόρους μας με σύνεση. Η «φτωχή» του κατασκευή έρχεται σε αντίθεση με την υπερκατανάλωση του σύγχρονου πολιτισμού, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα ότι μπορούμε να δημιουργήσουμε και να ταξιδέψουμε (μεταφορικά και κυριολεκτικά) χρησιμοποιώντας λιγότερα, βιώσιμα υλικά.

     Η μουσική του σπουδαίου Λάκη Παπαδόπουλου ενισχύει το μήνυμα της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Ο ρυθμός κρατά τους μικρούς θεατές σε εγρήγορση και τούς επιτρέπει να αφομοιώσουν πληροφορίες σχετικά με την κλιματική αλλαγή με έναν τρόπο που δεν είναι κουραστικός ή διδακτικός. Τα τραγούδια απομνημονεύονται εύκολα, επιτρέποντας στα παιδιά να τα σιγοτραγουδούν φεύγοντας από το θέατρο. Με αυτόν τον τρόπο, τα περιβαλλοντικά μηνύματα (π.χ., η εξοικονόμηση ενέργειας, η ανακύκλωση) ενσωματώνονται στη μνήμη τους μέσω της χαράς της μουσικής.

     Πληθωρική στον ρόλο της μάνας, η Παρασκευή Φαναριώτη είναι μια γνήσια σουμπρέτα. Η ηθοποιός γεμίζει τη σκηνή με την παρουσία της, την ενέργειά της και την εκφραστικότητά της. Τρυφερή και συγκινητική φιγούρα παππού ο Θησέας Χριστοφόρου. Ο Αλέξανδρος Μερτζανίδης καταφέρνει να κάνει τον ρόλο του πατέρα έναν αναγνωρίσιμο και συμπαθή χαρακτήρα, έναν ισχυρό πόλο έλξης στη σκηνή που ενισχύει το κεντρικό μήνυμα της οικογενειακής ενότητας και της κοινής δράσης. Εξαιρετική η Νεφέλη Πιτσή τόσο στην ερμηνεία της ως μικρός Γιόχαν όσο και στη σημαίνουσα σωματική της έκφραση ως ξεναγός. Τέλος, η Λένα Χερουβείμ πλάθει με χαρακτηριστική φωνή και μελετημένες κινήσεις έναν έξοχο πιγκουίνο που «μιλάει» στις καρδιές μικρών και μεγάλων θεατών!

 

«Ένα καλικαντζαράκι αλλιώτικο απ’ τα άλλα» της Σοφίας Παπαδοπούλου από την Ομάδα των Πέντε Εποχών στο Θέατρο «104»

 

     Στη χριστουγεννιάτικα στολισμένη σκηνή, δυο ηθοποιοί-εμψυχωτές συν-δημιουργούν με το κοινό (μικρά και μεγάλα παιδιά!) μια χειροποίητη και βιωματική παράσταση που χρησιμοποιεί τις τεχνικές του θεατρικού παιχνιδιού όχι ως συμπλήρωμα, αλλά ως την κινητήρια δύναμη της αφήγησης. Ο διαδραστικός της σχεδιασμός επιτρέπει μια βαθύτερη σύνδεση των θεατών με την ιστορία, καθιστώντας την εμπειρία εκπαιδευτική και ψυχαγωγική ταυτόχρονα.

     Όλα ξεκινούν όταν ένας μικρός, περίεργος καλικάντζαρος ανακαλύπτει ένα λαμπερό χριστουγεννιάτικο δέντρο. Καθώς προσπαθεί να σκαρφαλώσει, τα στολίδια, οι μπάλες και τα ζαχαρωτά ζωντανεύουν και τον κοιτούν... καχύποπτα! Τι θα συμβεί παρακάτω;

     Η Ομάδα των Πέντε Εποχών έχει υιοθετήσει ως βασικό εκφραστικό και παιδαγωγικό της εργαλείο τη μέθοδο του θεατρικού παιχνιδιού, κάτι που καθίσταται άμεσα εμφανές στην εν λόγω παραγωγή. Έτσι, το δρώμενο «Ένα καλικαντζαράκι αλλιώτικο απ’ τα άλλα» δομείται γύρω από μια σειρά βιωματικών δράσεων που στηρίζονται στην οδηγία «κάνε ό,τι κάνω» καθώς και σε προτρεπτικές εκφράσεις που αφήνουν άπλετο χώρο στη φαντασία και τις διαθέσεις της στιγμής. Οι ηθοποιοί-εμψυχωτές (η Σοφία Παπαδοπούλου και εναλλάξ ο Ευθύμης Χρήστου ή ο Βασίλης Ψυλλάς) χρησιμοποιούν τεχνικές όπως ο «κύκλος», οι αυτοσχεδιασμοί με καθοδηγούμενο ρόλο για τους συμμετέχοντες και η άμεση σωματική δράση.  

     Ο συμμετοχικός χαρακτήρας της παράστασης είναι το βασικό της συστατικό. Μεγάλοι και μικροί, χωρισμένοι σε τρεις ομάδες, τις «Μπάλες», τα «Στολίδια» και τους «Καλικάντζαρους», παίζουν και διασκεδάζουν μαζί. Μέσω της αλληλεπίδρασης, παιδιά και γονείς καλούνται να μιμηθούν κάθε λογής σκανταλιά, να βοηθήσουν τον «αλλιώτικο» καλικάντζαρο στην αποστολή του και να βιώσουν τα συναισθήματα των γύρω τους.

     Στόχοι της παράστασης: η ενσυναίσθηση, η αποδοχή της διαφορετικότητας και η ομαδικότητα. Πρωταγωνιστές: η δυνατή, ζωηρή και γιορτινή μουσική, ο ενθουσιασμός, ο καταιγιστικός ρυθμός των δράσεων, οι γρήγορες αλλαγές και ο αισιόδοξος τρόπος ενατένισης του μέλλοντος.

     Με κέφι, θετική ενέργεια, αστείρευτο χιούμορ και ατελείωτη όρεξη για ξεφάντωμα, η πληθωρική και ταλαντούχα Σοφία Παπαδοπούλου μαζί με τον αντάξιο «συμπαίκτη» της, Βασίλη Ψυλλά αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο τις τεχνικές του θεατρικού παιχνιδιού μέσα από ένα θέαμα γεμάτο φως, ζωντάνια και το αληθινό πνεύμα των Χριστουγέννων!

«Μ’ ένα κόκκινο σκουφί» της Βάσως Γιαρένη στο Θέατρο Επί Κολωνώ

 

Η παιδική παράσταση «Μ’ ένα κόκκινο σκουφί» του Θεάτρου Κούκλας Κοκού-Μουκλό, που παρουσιάζεται στο Θέατρο Επί Κολωνώ, συνιστά ένα εξαιρετικό παράδειγμα εφαρμοσμένης παιδαγωγικής θεάτρου και συστήνεται ανεπιφύλακτα σε παιδιά προσχολικής αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας. Το κουκλοθέατρο και το διαδραστικό παιχνίδι χρησιμοποιούνται ως τεχνικές για να προκαλέσουν αβίαστα προβληματισμούς γύρω από σύγχρονα κοινωνικά και οικολογικά ζητήματα, εισάγοντας ένα ανατρεπτικό δευτερεύον αφηγηματικό επίπεδο.

     Η διασκευή του κλασικού παραμυθιού της «Κοκκινοσκουφίτσας» αποκτά εδώ απρόσμενες διαστάσεις. Το αφήγημα εμπλουτίζεται με την εισαγωγή δύο κυνηγών που λειτουργούν ως οι πραγματικοί «κακοί» της ιστορίας. Αυτοί οι κυνηγοί αιχμαλωτίζουν αθώα πουλιά σε κλουβιά, μια σκληρή αλλά ρεαλιστική εικόνα που φέρνει τα παιδιά αντιμέτωπα με το ζήτημα της περιβαλλοντικής καταστροφής και της εκμετάλλευσης της φύσης.

     Το κεντρικό εύρημα της πλοκής, η προσπάθεια των κυνηγών να ενοχοποιήσουν την Κοκκινοσκουφίτσα για τις πράξεις τους, εισάγει έννοιες όπως η αδικία, η χειραγώγηση και η ανάγκη για επαλήθευση των πληροφοριών. Το παραμύθι ξεφεύγει έτσι από τη γραμμική ηθική και γίνεται ένα εργαλείο για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, καλώντας τους μικρούς θεατές να αναγνωρίσουν και να αμφισβητήσουν την προπαγάνδα.

     Η επιλογή του κουκλοθεάτρου είναι κομβική για τη διαχείριση αυτών των σύνθετων θεμάτων. Η κούκλα λειτουργεί ως «ασφαλής απόσταση» (aesthetic distance) για το παιδί-θεατή, επιτρέποντάς του να παρατηρήσει και να επεξεργαστεί τη θεματική της αιχμαλωσίας και της αδικίας χωρίς να βιώσει άμεσο φόβο ή άγχος.

     Οι κούκλες, που «ζωντανεύουν» από την Εύη Καρρά και τη Στέλλα Μαγγανά, καθιστούν τους χαρακτήρες –ακόμη και τους κακούς κυνηγούς– οικείους, διατηρώντας μια ισορροπία μεταξύ της σοβαρότητας του θέματος και της παιδικής ψυχαγωγίας.

     Ο διαδραστικός χαρακτήρας της παράστασης είναι το επιστέγασμα της παιδαγωγικής της αξίας. Οι ηθοποιοί ενθαρρύνουν συστηματικά τα παιδιά να παρέμβουν στη δράση. Όταν οι κυνηγοί προσπαθούν να ρίξουν το φταίξιμο στην Κοκκινοσκουφίτσα, τα παιδιά δεν μένουν σιωπηλοί μάρτυρες. Καλούνται να δράσουν, να προειδοποιήσουν, να αποκαλύψουν την αλήθεια. Να  φορέσουν και εκείνα το κόκκινο σκουφί…

     Αυτή η πρακτική ενσωματώνει ιδέες από το Θέατρο του Καταπιεσμένου του Boal, όπου ο θεατής μετατρέπεται σε «spect-actor». Τα παιδιά μαθαίνουν βιωματικά την αξία της παρέμβασης και της συλλογικής ευθύνης. Μέσα από το παιχνίδι, εκπαιδεύονται στο να μην παραμένουν απαθείς μπροστά στην αδικία (τα φυλακισμένα πουλιά), αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο στην αποκατάσταση της τάξης.

     Μια παράσταση υψηλής αισθητικής και ουσίας που αφήνει στους μικρούς θεατές κάτι πολύτιμο: τη συνείδηση της δικής τους δύναμης να αλλάζουν τον κόσμο…